Program: TÜBİTAK-AFAD 1001 (UDAP – Ulusal Deprem Araştırmaları Programı)
Yürütücü Kurum: Özyeğin Üniversitesi
Proje Ekibi: Bekir Oğuz Bartın (Yürütücü), Taner Yılmaz (Araştırmacı), Evşen Yanmaz Adam (Araştırmacı), Göker Aksoy (Gebze Teknik Üniversitesi – Araştırmacı)
Proje Tanımı:
Bu proje, büyük depremler sonrasında karayolu ağında meydana gelen kapanmaların önceden tahmin edilmesini ve kapanan yol kesimlerinin iyileşme süreçlerinin büyük veri temelli yöntemlerle analiz edilmesini amaçlamaktadır. Çalışma iki ana bileşenden oluşmaktadır. İlk bileşende, deprem sonrası dönemde karayollarındaki işlev kaybı ve iyileşme süreci, hareketli taşıt (probe vehicle) verileri kullanılarak ampirik olarak incelenmektedir. Kahramanmaraş ve Hatay il merkezleri örnek alan olarak ele alınmakta; deprem öncesi ve sonrası seyahat süresi örüntüleri karşılaştırılarak kapanan yol kesimleri ve bu kesimlerin normale dönüş süreleri belirlenmektedir.
İkinci bileşende ise, depremde çöken binalardan kaynaklanan yol kapanmalarını tahmin etmeye yönelik olasılıksal bir Yol Kapanma Modeli (YKM) geliştirilmektedir. Bu model, yol kesimi boyunca yer alan bina stokunun özellikleri ile bina yıkım olasılıklarını birlikte dikkate almaktadır. Bu kapsamda, gerçek deprem hasar verilerine dayalı iki ayrı Bina Yıkım Olasılık Modeli (BYOM) geliştirilmektedir. İlk model ikili lojistik regresyon yaklaşımına, ikinci model ise yapay sinir ağlarına dayanmaktadır. Geliştirilen modeller, bağımsız veri setleri kullanılarak doğrulanmakta ve mevcut kırılganlık eğrileriyle karşılaştırılmaktadır.
"Proje, yol kapanma olasılıklarının herhangi bir saptanabilir varsayıma dayanmadan, doğrudan ampirik verilere dayalı olarak tahmin edilmesini hedeflemekte; elde edilen sonuçların afet öncesi hazırlık, tahliye planlaması ve yardım lojistiği açısından karar vericilere nicel girdiler sunmasını amaçlamaktadır.."
Faydalanıcılar
- Afet öncesi ve sonrası ulaşım planlamasından sorumlu kamu kurumları
- Afet ve kriz yönetimi birimleri
- Arama-kurtarma ve yardım lojistiği planlayıcıları
- Ulaşım ve altyapı dirençliliği alanında çalışan araştırmacılar
- Dolaylı olarak, deprem riski altındaki kentlerde yaşayan toplum
Faaliyet Tipleri
- Hareketli taşıt (GNSS/probe vehicle) verilerinin analizi
- Yol kapanma ve iyileşme sürecinin ampirik olarak modellenmesi
- Olasılıksal yol kapanma tahmin modellerinin geliştirilmesi
- Yapay sinir ağları ve istatistiksel modellerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi
Odak Alanlar
- Afetlere hazırlık ve ulaşım altyapısı dirençliliği
- Deprem sonrası erişilebilirlik ve ağ performansı
- Büyük veri temelli afet analizi
- Kanıta dayalı ulaşım planlaması
İlgili SDG’ler
- SDG 11 – Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar
- SDG 9 – Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı